Zagadnienia powtórzeniowe

Matura z polskiego w matematycznym liceum nie może być zadaniem ponad siły. Nie może również być traktowana minimalistycznie (Jakoś to będzie; Wystarczy mi 30% aby zaliczyć; albo co gorsza: W razie czego liczę na amnestię) . Znajomość lektur to dowód szerokich horyzontów człowieka, humanistycznego podejścia do świata (to ostatnio bardzo modna tendencja) - a przede wszystkim - dowód posiadania duszy. O ile matematyka jest kluczem dio świata, to literatura jest światem samym. (Ale się odcięłam sławnym cytatom, prawda?)

Poniżej - przygotowane przeze mnie zagadnienia do samodzielnych powtórek. Przydać się mogą również uczniom niższych klas, przygotowującym się do sprawdzianów po zrealizowanym bloku programowym. Wyliczone są tu jedynie same problemy. Resztę znajdziecie w zeszytach, jak sądzę:)

Antyk grecki i Biblia

  1. Postaci biblijne i mitologiczne jako symbole uniwersalnych wartości. (Odpowiedz sobie na pytanie, jakie postawy reprezentują następujące postaci:)
    • Biblia: Hiob, Jezus, Abraham, Samarytanin, Łazarz
    • mitologia: Odys, Herakles, Hektor, Nike, Niobe, Penelopa, Narcyz
    • dobrze byłoby przypomniec pojęcie archetypu
  2. Funkcje mitów (np.: sakralna, światopoglądowa, terapeutyczna, dydaktyczna, katarktyczna)
  3. Istota tragizmu bohatera antycznego (pojęcia: wina tragiczna, konflikt tragiczny, fatum, hybris)

  4. Gatunki antyczne (np. epos homerycki, tragedia, hymn, dytyramb, epigramat, anakreontyk, sielanka, oda, satyra)

  5. Motywy starożytne, w tym np.:
    • motyw genezyjski
    • motyw orficki
    • motyw apokalipsy
    • motyw odysei

Średniowiecze

  1. Ideały bohaterów literatury średniowiecza i ich związek z charakterem epoki.
  2. Parenetyczne wzorce średniowiecza, zawarte w literaturze i sztuce:
    • rycerz (Roland, rycerze Okrągłego Stołu, św. Jerzy)
    • święty asceta (św Aleksy, św Wojciech)
    • król–opiekun (Bolesław Chrobry), król-wojownik (Artur, Marek, Karol Wielki, Bolesław Krzywousty)

Odrodzenie

  1. Parenetyczne wzorce literatury renesansu:
    • szlachcic-ziemianin
    • poeta doctus
  2. Credo filozoficzne Jana Kochanowskiego wyrażone w pieśniach i fraszkach. (Przygotuj cytaty i omówienie poglądów: epikurejska radość życia, pochwała umiaru, stoicyzm, kult cnoty filozoficznej, optymizm, patriotyzm, renesansowy panteizm)
  3. Dramat ojca i filozofa w Trenach.
  4. Bohaterowie Szekspira i ich wybory. (Porównanie z bohaterami antyku)

Barok

  1. Kunsztownośc poezji dworskiej (J. A. Morsztyn)
  2. Niepokoje egzystencjalne poetów baroku. (M. Sęp Szarzyński sonety, D. Naborowski)
  3. Sarmatyzm jako formacja kulturowa
  4. Patriotyczna twórczość sarmacka (W. Potocki, Z. Morsztyn)
  5. Styl barokowy

Oświecenie

  1. Sarmata i człowiek oświecony w literaturze XVII i XVIII wieku. (Porównanie światopoglądów)

  2. Uczyć, bawić, wychowywać – zasada literatury oświecenia (teksty, argumenty)

  3. Człowiek oświecony: osoba mówiąca w satyrach Krasickiego
  4. Styl retoryczny
  5. Styl sentymentalny

Romantyzm

  1. Polski bohater romantyczny i jego europejskie źródła (werteryzm, bajronizm, prometeizm, bohater faustowski)
  2. Romantyczna koncepcja miłości
  3. Romantyczna kreacja natury i jej funkcje (Sonety krymskie, ballady, Pan Tadeusz)
    • co? (Jakie miejsca są lubiane przez romantyków?)
    • jak? (W jaki sposób przedstawiana jest natura? Dzięki jakim środkom?)
    • po co? (Jakie funkcje pełni obraz natury w różnych tekstach romantycznych?)
  4. Wymowa dramatów romantycznych (III cz. Dziadów, Kordian, Nie-Boska komedia)
  5. Sposoby tworzenia mitu narodowego w literaturze romantyzmu (liryka popowstaniowa, Dziady cz. III, Pan Tadeusz)
  6. Motywy romantyczne, np:
    • motyw miłości fatalnej
    • motyw walki i ofiary
    • motyw podróży sentymentalnej
  7. Bunt estetyczny romantyków
    • koncepcja poezji i poety
    • synkretyzm rodzajowy i gatunkowy
    • ulubione formy literackie
    • typowe środki stylistyczne

Pozytywizm

  1. Objaśnienie pojęć: scjentyzm, ewolucjonizm, utylitaryzm, pragmatyzm, legalizm, organicyzm
  2. Cele i zadania literatury polskiego pozytywizmu (– na przykładzie tekstów lit.) oraz związek tych celów z kontekstem historyczno-politycznym
  3. Kryteria wartości człowieka według pozytywisty (nowelistyka, Nad Niemnem E. Orzeszkowej)
  4. Heroizm nowych czasów
  5. Dwa oblicza osobowości Wokulskiego (Lalka B. Prusa)
  6. Obraz społeczeństwa polskiego w Lalce i jego funkcja
  7. Nowatorstwo kompozycji i narracji w Lalce
  8. Funkcja Trylogii H. Sienkiewicza i
  9. Ewangeliczna wymowa Zbrodni i kary F. Dostojewskiego
  10. Motyw powstania styczniowego w prozie pozytywizmu; funkcja tego motywu. (Nad Niemnem, Gloria victis)

Młoda Polska

  1. Objaśnienie pojęć: dekadentyzm, neoromantyzm, modernizm, Młoda Polska, filisterstwo, bohema.
  2. Pesymizm schopenhauerowski w poezji dekadenckiej
  3. Koncepcja sztuki i artysty w poezji i publicystyce epoki. Motyw artysta - filister.
  4. Diagnoza polskiego społeczeństwa w Weselu
  5. Symbolika widm w Weselu, symbolika zakończenia
  6. Wesele jako dramat symboliczny i neoromantyczny
  7. Rewizja polskich mitów narodowych w Weselu
  8. Naturalistyczna koncepcja człowieka w Chłopach.
  9. Związki między literaturą i sztuką epoki (impresjonizm, ekspresjonizm)
  10. Bohaterowie S. Żeromskiego:
    • specyfika kreacji (idealizm, heroizm, tragizm)
    • funkcja (budowanie etosu)
    • Żeromski jako moralista

XX-lecie międzywojenne

  1. Literatura jako płaszczyzna dyskusji o moralności człowieka (Granica Z. Nałkowska, Mistrz i Małgorzata M. Bułhakow)
  2. Przedwiośnie jako powieść o drogach rozwoju Polski
  3. Problemy życiowe Cezarego Baryki w Przedwiośniu
    • Znaczenie korzeni kulturowych dla młodego człowieka (Przedwiośnie S. Żeromski)
    • poszukiwanie i dojrzewanie do idei
  4. Relacja człowiek - Forma według Gombrowicza (Ferdydurke)cz
  5. Człowiek wobec absurdu świata („Proces” F. Kafka)
  6. Pytania egzystencjalne w poezji międzywojennej (wiersze B. Leśmiana)
  7. Tendencje nowatorskie w prozie epoki: groteska, absurd, oniryzm

Literatura współczesna

  1. Tradycja romantyczna w poezji (Broniewski, Tuwim, Baczyński)
  2. Literackie świadectwo postaw człowieka wobec zagrożenia (Dżuma A Camus, Pożegnanie z Marią T. Borowski)
  3. Obraz holokaustu w literaturze (Medaliony Z. Nałkowska, Zdążyć przed Panem Bogiem H. Krall)
  4. Bohater „wydziedziczony” (opowiadania T. Borowskiego, wiersze T. Różewicza)
  5. Człowiek wobec totalitaryzmu (Folwark Zwierzęcy G. Orwella i inne utwory)
  6. Bohater wobec kryzysu wartości (Tango i opowiadania Mrożka)
  7. Postawa absolutyzmu moralnego (Grudziński, Herbert, Miłosz)
  8. Motywy i pytania filozoficzne w poezji współczesnej (W. Szymborska, Z. Herbert)
  9. Eksperyment lingwistyczny w poezji (M.Białoszewski)
  10. Poezja współczesna o kondycji człowieka (T. Różewicz, W. Szymborska, Z. Herbert, J. Baran, M. Świetlicki)

 

Na pewno o czymś zapomniałam:)